Medytacja buddyjska ma wiele różnych form, które zrodziły się w ramach różnych tradycji buddyjskich. Każda z nich kładzie nacisk na inne aspekty praktyki, chociaż wszystkie dążą do głębszego zrozumienia siebie oraz rzeczywistości.

W tradycji Theravada, często praktykuje się medytację Vipassana, czyli medytację wnikliwości. Celem tej praktyki jest rozwijanie świadomości w chwili obecnej oraz zrozumienie natury cierpienia i nietrwałości. Ważne techniki tej metody obejmują:

  • obserwację oddechu;
  • uświadamianie sobie myśli i uczuć;
  • analizę fizycznych odczuć w ciele.

Tradycja Mahayana wprowadza do praktyki medytacyjnej aspekt współczucia i altruizmu. Jednym z kluczowych elementów tej tradycji jest medytacja mająca na celu rozwijanie bodhicitty, czyli pragnienia oświecenia dla dobra wszystkich istot. Techniki medytacji w tej tradycji to:

  • medytacja nad współczuciem (metta);
  • medytacja nad pustką (śūnyatā);
  • medytacja kontemplacyjna nad różnymi postaciami bóstw.

W tradycji Zen, medytacja osiąga swój szczyt w technice zwaną zazen, która polega na siedzeniu w milczeniu i skoncentrowaniu uwagi na oddechu, bez osądzania myśli, które pojawiają się w umyśle. Zazen kładzie duży nacisk na:

  • prawidłową postawę ciała;
  • szczerość intencji;
  • ograniczenie rozpraszaczy zewnętrznych.

Nieco inną perspektywę przynosi tradycja tybetańska. W niej medytacja jest często łączona z rytuałami oraz praktykami tantrycznymi, które skupiają się na wizualizacjach i mantra. Praktyki te mogą obejmować:

  • medytacje z użyciem mandali;
  • recytacje mantr;
  • wizualizacje bóstw w celu osiągnięcia jedności z ich cechami.

Wszystkie te techniki, mimo różnic, mają na celu rozwijanie uważności, wglądu oraz współczucia, co przyczynia się do bardziej świadomego życia i większej harmonii z otaczającym światem.